یکی از مهمترین مواردی که هنگام خرید و سکونت در یک آپارتمان یا ویلا باید به آن توجه کرد، آگاهی از مشاعات ساختمان است. مشاعات، بخشهایی از ساختمان هستند که بهطور مشترک بین مالکان استفاده میشوند و قوانین خاص خود را دارند. دانستن حقوق و وظایف مرتبط با این فضاها میتواند از بروز اختلافات و مشکلات جلوگیری کند. در این مقاله به بررسی کامل مشاعات آپارتمان و ویلاهای شهرکی در شمال میپردازیم و نکات مهم حقوقی و کاربردی آن را مرور خواهیم کرد.
مشاعات به بخشهایی از ساختمان یا مجموعههای ویلایی گفته میشود که بهصورت مشترک مورد استفاده مالکین قرار میگیرد. این فضاها برای استفاده عمومی طراحی شدهاند و شامل مواردی مانند راهپله، آسانسور، پارکینگهای مشترک، لابی، فضای سبز، استخر، سالنهای ورزشی و … میشوند.
طبق قانون تملک آپارتمانها، مشاعات قابل تفکیک نیستند و هیچ مالکی حق تصرف اختصاصی یا فروش آنها را ندارد. رعایت این قوانین، مانع از اختلافات میان ساکنان شده و به بهبود کیفیت زندگی در مجتمعهای مسکونی کمک میکند.
تمام مالکان در یک آپارتمان دارای سهم مشخصی از زمین آن هستند. این سهم معمولاً متناسب با متراژ هر واحد مشخص میشود. محاسبه آن به این صورت است که کل مساحت زمین ساختمان میان تمامی واحدها تقسیم شده و هر واحد درصد مشخصی از زمین را بهعنوان سهم خود داراست.
پشت بام بهعنوان یک فضای مشترک در آپارتمانها محسوب میشود و تمامی مالکان حق استفاده از آن را دارند، مگر در شرایطی که واحدهای پنتهاوس یا دوبلکس طراحی شده باشند که در این صورت، بخشی از پشت بام ممکن است بهصورت اختصاصی در اختیار واحد فوقانی قرار بگیرد.
در صورتی که حیاط در سند مالکیت واحد خاصی درج نشده باشد، بهعنوان یک مشاع شناخته میشود و همه مالکان مجاز به استفاده از آن هستند. در برخی ساختمانها، مالکین بخشهای مشخصی از حیاط را بهصورت اختصاصی در اختیار دارند که این موضوع باید در اسناد قانونی آن قید شده باشد.
پارکینگ یکی از مهمترین بخشهای مشاع در آپارتمانها محسوب میشود. هر مالک تنها در محدودهای که برای واحد او تعیین شده حق استفاده از پارکینگ را دارد. در برخی ساختمانها که دارای تعداد واحد کمتر و فضای بیشتری هستند، ممکن است پارکینگهای مشاعی برای مهمانان در نظر گرفته شود.
مشاعات یک ساختمان آپارتمانی شامل بخشهایی نظیر ورودی پارکینگ، راهپلهها، تأسیسات مشترک، شوفاژخانه، انشعابات مشترک، درب ورودی، راهروها، پنجرههای راهرو، آسانسور، لابی و باغچه میشود که همه ساکنین موظف به رعایت حقوق یکدیگر در استفاده از این فضاها هستند.
مشاعات در ساختمانهای ویلایی معمولاً زمانی مطرح میشود که ویلا در یک مجموعه یا شهرک ویلایی قرار داشته باشد. در ویلاهای مستقل، مالک هیچ تعهدی نسبت به مشاعات ندارد، اما در شهرکهای ویلایی، استفاده از فضاهای مشترک بر اساس قوانین مصوب شهرک تعیین میشود.
در شهرکهای ویلایی، مشاعات شامل خیابانهای داخلی، فضای سبز، استخرهای مشترک، زمینهای بازی، سالنهای ورزشی و سایر امکانات رفاهی است. این موارد در اساسنامه شهرک قید شده و مالکان موظف به رعایت مقررات تعیینشده برای استفاده از این فضاها هستند.
استفاده از مشاعات تابع مقررات خاصی است و هیچ فردی بدون رضایت سایر مالکان حق تغییر در مشاعات را ندارد. موارد زیر جزو محدودیتهای قانونی برای استفاده از مشاعات هستند:
قرار دادن اشیای اضافی، میز و صندلی و نگهداری از حیوانات در قسمتهای مشترک ساختمان ممنوع است (طبق ماده ۴۷).
گذاشتن کفش، دمپایی و جاکفشی در راهروهای عمومی و ورودیهای ساختمان غیرقانونی است (طبق ماده ۴۸).
ریختن زباله در راهروها ممنوع بوده و تخلف محسوب میشود.
استفاده خصوصی و بیش از حد از منابع عمومی مانند آب و برق مشاع ساختمان مجاز نیست.
تغییر در مشاعات ساختمان بدون اجازه سایر مالکین غیرقانونی است.
استفاده از حیاط مشاع برای برپایی مراسم و جشنها بدون رضایت دیگر ساکنان ممنوع است.
حمل نخالههای ساختمانی یا اسبابکشی با استفاده از آسانسور بدون هماهنگی ممنوع است.
خریداران باید قبل از خرید آپارتمان یا ویلا به نکات زیر توجه کنند:
بررسی وضعیت و کیفیت مشاعات
مطالعه قوانین و مقررات مربوط به استفاده از مشاعات
اطمینان از پرداخت منظم هزینههای شارژ ساختمان
بررسی امکانات رفاهی و مشارکت همه مالکین در هزینههای مشاعی
توجه به این نکات میتواند از بروز مشکلات حقوقی در آینده جلوگیری کرده و تجربهای بهتر از زندگی در آپارتمان یا ویلا را برای خریداران به همراه داشته باشد.